ข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) เป็นภาวะยอดฮิตของโครงสร้างร่างกายที่ผ่านการรับน้ำหนักและใช้งานยืนเดินมาอย่างยาวนาน เมื่อก้าวเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ ผิวข้อกระดูกอ่อนที่เป็นเสมือนโช้กอัพกันกระแทกจะเริ่มแห้งและบางตัวลง ทำให้เมื่อขยับเดินหรือลุกขึ้นนั่ง จะมีแรงเสียดสีของกระดูกโดยตรงส่งผลให้ปวดเข่าและอักเสบ ข้อเข่าเสื่อมไม่ได้หมายความว่าเราต้องหยุดเดิน แต่หมายถึงเราต้องรู้วิธีการใช้และเตรียมกล้ามเนื้อต้นขาให้แข็งแรงพอจะประคองเข่าแทนข้อต่อที่เสื่อมสภาพไปครับ
อาการเด่นที่พบบ่อย
- ปวดหน่วงตึงในเข่าเวลาเดินก้าวข้ามถนน เดินนาน หรือก้าวขึ้นลงบันไดส้นสูง
- มีเสียงดังกรอบแกรบข้างในหัวเข่าขณะงอหรือเหยียดเข่าทำสัญลักษณ์ขยับ
- เข่าขยับตึงขัดขยับยากหลังจากนั่งงอเข่าท่าเดิมนานๆ หรือหลังจากเพิ่งลื่นล้มสะดุด
- แนวกระดูกข้อเข่าเริ่มโก่งงอออกด้านนอกและเริ่มยืนลงน้ำหนักได้ไม่มั่นคง
สาเหตุที่เป็นไปได้และปัจจัยเสี่ยง
- การสูญเสียเนื้อเยื่อกระดูกอ่อนผิวข้อตามวัยและพันธุกรรมสะสม
- ภาวะน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์ทำให้สร้างแรงอัดบีบลงเข่ามากกว่าปกติ 3-4 เท่าขณะเดิน
- ความไม่สมดุลของแนวกระดูกและการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า (Quadriceps)
แนวทางรักษาบำบัดทางกายภาพบำบัด
ทางกายภาพบำบัดจะช่วยระงับการอักเสบและลดบวมรอบข้อต่อเข่าด้วยเลเซอร์ความเข้มข้นสูงหรืออัลตราซาวนด์ลึก และใช้เทคนิคคลายความตึงเกร็งของกล้ามเนื้อต้นขารอบเข่าที่คอยดึงรั้งสะบ้าเข่า ที่สำคัญคือนักกายภาพบำบัดจะจัดโปรแกรมออกกำลังกายเฉพาะบุคคลที่เน้นการสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อควอดริเซปและสะโพกโดยไม่มีแรงกระแทกต่อข้อเข่า (Non-weight bearing exercise) เช่น การเหยียดเข่าต้านแรงต้านในท่านั่ง
